Kasım Ayı Makalemiz Yayında: “Çocuklar ve Kitaplar”

Çocuklar ve Kitaplar

Klinik Psikolog, Dr. Olcay Güner /

Hepimiz çocuklar kitap okusun istiyoruz. Kıpır kıpır bir teknoloji ile erkenden tanışan çocuklarımıza hareketsizce masanın üzerinde duran kitapları sevdirmek eskisi kadar kolay olmuyor. Ama biz yine de onlar kitapları sevsin istiyoruz.

Pek çok oyuncak, oyun, teknolojik alet arasından sivrilip çocuklarımızın ilgisini çekecek ve ona bir şeyler katacak bir kitabı seçmek bazen ne kadar güç oluyor değil mi?

Aslında çocuk kitabı seçmek konusunda fazla bilgiçlik taslamak istemiyoruz. Zira en doğrusunu yine çocuklar biliyor. Kitapla dolu bir odada, kitapları eline alıp, inceleyen bir çocuk, genellikle en doğru seçimi yapıp bir tanesinin içine dalıveriyor. Bu seçimlerin isabetlilik oranı da yaş küçüldükçe artıyor.

Ama biz yine de okumayı, kitapları sevdirmek için yetişkinlere birkaç ipucu vermek istiyoruz.

  • Okumak ve çocuklara okuyan modeller olarak gözükmek onlarda ‘heves’ uyandırabilir. Ama dikkat! Okuma işi ona ayırdığınız zamanı kısıtlıyor ve kitap aranızda bir engel oluşturuyor ise tam tersi bir etki de yapabilir.
  • Henüz çocuk okumayı çözmeden, hele okumayı çözmek üzere olan çocuklara mutlaka ‘nitelikli’ hikâyeler, öyküler, masallar okuyun. Onları iyi kitaplarla besleyin.
  • Okurken mimiklerinizi ses tonunuzu tıpkı bir tiyatrocu gibi kullanmaya gayret ederseniz, onu kitabın davet ettiği hayal dünyasına kolayca sokarsınız. Ayrıca onda bir an önce kendi kendine okuma isteği uyandırırsınız.
  • ‘Nitelikli’ yazılmış hikâye, öykü ve masallarda Türk dili iyi kullanılmış olmalı, hikâye kolayca akmalıdır.
  • Mümkünse- ‘sıra dışı çocuğu’ kalıpların dışına taşıyacak ve yaratıcılığını kışkırtacak hikâyeler seçilmeli. Bu, çocuğun hayata bakış yelpazesini genişletecektir.
  • Hayal dünyasının sınırları yoktur ama hayatın sınırları vardır. Çocuğun kitapla birlikte ‘gerçek olmayan’ a uçması ve sonrasında güvenli gerçeğe dönmesi yaratıcı potansiyelini ve hayata kattığı yenilikleri arttıracaktır.
  • ‘İyi’ yi göstermenin yanında, ‘kötü’ den de kaçınmayan; Toplumun ‘iyi’lerinin aşırı derecede vurgulanmadığı, ‘öğretici, ders verici’ olma amacının dozunun kaçırılmadığı hikâyeler çocuğa kendi doğrularını seçme hakkı tanıyacaktır.
  • Kitap bir kültür taşıyıcısıdır. Geçmişi tanıtır, yeniyi sezdirir, yeni ufuklar açarsa değerlidir.
  • Başka kültürlerde ortaya çıkmış değerli çocuk kitapları, çocuğa evrensel bir bakış açısı kazandırması, farklı kültürel değerleri tanıması açısından yararlı olabilir. Ancak bu tür kitaplarda ‘iyi çeviri’ yapılmış olması son derece önemlidir.
  • Kitapların nasıl kaleme alındığı kadar nasıl resimlendiği de çok önemlidir. Çocuklar kelimelerden önce resimleri okumayı öğrenirler. Nitelikli bir şekilde kaleme alınmış bir kitap özenle resimlenmemişse hak ettiği ilgiyi göremeyebilir.
  • Resimlemede önemli olan, yazıdaki duygunun görsel olarak canlandırılmasıdır. Bu nedenle resimlerin bazen rengârenk olması, bazen birkaç rengin vurgulanması, bazen de siyah beyaz olması mümkün olabilir.
  • Resimler ne kadar sıra dışı, beklenmedik, şaşırtıcı, çocuğun var olan dağarcığı dışında olur ise çocuğun yaratıcılığını o kadar kışkırtıcı olur.
  • Resimlerde de ‘iyi’nin aşırı derecede vurgulanmaması, ‘kötü’ ye de yer verilmesi önemlidir.
  • Resimler, baktıkça yeni bir şeylerin keşfedildiği ayrıntılarla dolu olursa kitap çocuğun ilgi alanında daha uzun süre kalacak ve zevk alma oranı yükselecektir.
  • Anlatılanla resim iyi eşleşmiş olursa kitap bütünü ile sevilecek ve kalıcı bir yapıt olacaktır. Çok yalın ve sade bir anlatımla, temel bir duyguyu işleyen bir yazının karmaşık, bol renkli, ayrıntılı resimlenmiş olması bütünlüğü bozabilir.
  • İyi resimlenmiş ama kötü yazılmış kitaplar bizi tuzağa düşürebilir. Çocuğunuza alacağınız kitapları mutlaka okumaya çalışın. Sadece kapak ve resimler yanıltıcı olabilir.
  • İyi seçilmiş bir kitabın, çocuğun ilgi alanında uzun süre kalacağı düşünülürse, kitabın malzeme kalitesi, kolay yıpranmaması özellikle yaş küçüldükçe önem kazanır.
  • Nitelikli bir şekilde kaleme alınmış ve resimlenmiş olsa bile, kitap; sayfa düzeni, grafik tasarımı ve kullanılan malzeme açısından da özenli değilse hak ettiği ilgiyi göremeyebilir.
  • Dünya ölçütlerinde ödül almış çocuk kitapları özellikle tercih edilmelidir. Çünkü bu kitaplar çok ciddi kriterlere bağlı olarak ‘seçici kurullar’ tarafından ödüle layık görülmüş değerli eserlerdir.
Yayımlandığı Tarih: 2 Kasım 2017